ترامپ لیست مواد حیاتی را به مس، اورانیوم و زغال متالورژیکی گسترش میدهد
گامی بزرگ برای استقلال زنجیره تأمین در دوران جنگ سرد اقتصادی جدید،تغییر نقشه ژئوپلیتیک مواد خام جهان برای دهه آینده
معدن لاین،
واشنگتن در اقدامی که به سرعت به عنوان یکی از مهمترین تصمیمات معدنی دولت دوم دونالد ترامپ شناخته شد، فهرست رسمی «مواد معدنی حیاتی» (Critical Minerals) ایالات متحده را به طور چشمگیری گسترش داد و برای نخستین بار مس، زغال متالورژیکی (metallurgical coal)، اورانیوم، گالیوم، ژرمانیوم، ایندیوم، تانتالیوم، تنگستن، رنیوم و چند ماده دیگر را به این فهرست اضافه کرد.
این تصمیم، که با استناد به قانون تولید دفاعی ۱۹۵۰ (Defense Production Act) و قانون کاهش تورم ۲۰۲۲ (Inflation Reduction Act) صادر شد، بلافاصله اعتبارهای مالیاتی ۱۰ تا ۳۰ درصدی برای پروژههای جدید استخراج و فرآوری این مواد در خاک آمریکا یا کشورهای دارای توافق تجارت آزاد را فعال میکند.
این گسترش فهرست ــ که آخرین بار در سال ۲۰۲۲ بهروز شده بود ــ مستقیماً پاسخی است به سلطه فزاینده چین بر زنجیره تأمین جهانی فلزات صنعتی و مواد مورد نیاز انرژی پاک و تسلیحات پیشرفته. چین در حال حاضر بیش از ۸۰ درصد مس تصفیهشده جهان، ۹۵ درصد گالیوم، ۸۵ درصد ژرمانیوم و تقریباً تمام ظرفیت فرآوری خاکهای نادر سنگین را در اختیار دارد. یک مقام ارشد دولت آمریکا به نیویورک تایمز گفت: «ما دیگر نمیتوانیم اجازه دهیم امنیت ملیمان به تصمیمات حزب کمونیست چین وابسته باشد.»
بازار بلافاصله واکنش نشان داد. سهام شرکتهای بزرگ معدنی آمریکایی مانند Freeport-McMoRan، Rio Tinto آمریکا، Albemarle و Energy Fuels در معاملات پس از ساعت کاری بین ۸ تا ۲۱ درصد جهش کردند. تحلیلگران گلدمن ساکس تخمین زدند که تنها Freeport-McMoRan سالانه تا ۵۰۰ میلیون دلار اعتبار مالیاتی جدید دریافت خواهد کرد که میتواند هزینه تمامشده پروژه عظیم گسترش معدن Bagdad در آریزونا را تا ۲۵ درصد کاهش دهد.
در بخش اورانیوم، این تصمیم به منزله نجات صنعت داخلی است که در دهه گذشته تقریباً نابود شده بود. ایالات متحده اکنون تنها ۵ درصد اورانیوم مصرفی نیروگاههای هستهای خود را در داخل تولید میکند و ۴۳ درصد آن را از روسیه و قزاقستان تأمین میکند. افزودن اورانیوم به فهرست حیاتی، میلیاردها دلار وام کمبهره و تضمین خرید دولتی را برای شرکتهایی مانند Energy Fuels و Uranium Energy Corp آزاد میکند. مدیرعامل Energy Fuels به رویترز گفت: «این بزرگترین خبری است که صنعت اورانیوم آمریکا در پنجاه سال گذشته شنیده است.»
زغال متالورژیکی ــ مادهای که برای تولید فولاد با کیفیت تسلیحاتی ضروری است ــ نیز برای اولین بار وارد فهرست شد؛ حرکتی که ظاهراً با فشار ایالتهای زغالخیز ویرجینیای غربی و پنسیلوانیا همراه بوده است. سناتور جو منچین، که هنوز در کنگره حضور دارد، این تصمیم را «پیروزی تاریخی برای کارگران آمریکایی» نامید.
منتقدان محیطزیستی اما هشدار میدهند که این سیاست میتواند منجر به بازگشایی معادن در زمینهای حساس فدرال، از جمله مناطق نزدیک به پارک ملی یلواستون و زمینهای مقدس بومیان آمریکا شود.
در سطح جهانی، این اقدام به عنوان تشدید جنگ سرد معدنی جدید تفسیر میشود. چین پیشتر در اکتبر ۲۰۲۵ صادرات گالیوم و ژرمانیوم را به آمریکا ممنوع کرده بود و حالا احتمال تلافیجویی پکن با محدود کردن صادرات مس تصفیهشده یا خاکهای نادر افزایش یافته است. یک دیپلمات چینی در واشنگتن به فایننشال تایمز گفت: «آمریکا با این کار رسماً اعلام جنگ تجاری کرد.»
در مجموع، تصمیم ۲۰ نوامبر نه تنها میلیاردها دلار سرمایهگذاری جدید را به سمت بخش معدن آمریکا سرازیر خواهد کرد، بلکه نقشه ژئوپلیتیک مواد خام جهان را برای دهه آینده تغییر خواهد داد. همانطور که یکی از مشاوران ارشد کاخ سفید به نیویورک تایمز گفت: «ما دیگر نمیخواهیم در قرن بیست و یکم، معادل نفت دهه ۱۹۷۰ را از دست دشمنانمان وارد کنیم.»
